Simon Kamuzinzi
Ni ibiki bizakurikira E-Ndangamuntu cyangwa se Indangamuntu y’ikoranabuhanga izatangwa hafashwe ibimenyetso bitandukanye by’imiterere y’umuntu, harimo no gufotora imboni y’ijisho rya buri muntu?
Imbuga zitandukanye zirimo Wikipedia, cl.cam.ac.uk, ica.gov.sg (rw’inzego z’umutekano za Singapore), idemia n’izindi, zisobanura uburyo imboni y’ijisho ari ikimenyetso ndakuka kiranga umuntu ku rugero rudashidikanywaho, kuko ifite imiterere (patterns) yihariye kuri buri muntu, kabone n’ubwo yaba avukana n’undi ari impanga zuzuye.
Icyashingiweho ni uko imiterere y’imboni y’ijisho ngo itajya ihinduka kuva umuntu avutse kugeza ashaje, ikaba ndetse ngo idashobora guhindurwa n’indwara nyinshi umuntu agenda ahura na zo mu buzima, cyangwa ibikomere byo ku ruhu.
Ibindi bimenyetso birimo ifoto y’imirongo yo mu kiganza cyangwa iyo ku mitwe y’intoki abantu bita igikumwe (fingerprint), byo ngo bishobora gusibangana cyangwa kwangirika, mu gihe imboni y’ijisho yo ngo ifasha kutibeshya ku muntu no kutamwitiranya n’abandi.
Imboni y’ijisho izafasha kugabanya ibyaha
Tekereza kwiba, gukubita umuntu cyangwa gukora ibindi byaha mu gihe hafi aho hari camera yakubonye ikagufotora ijisho ikohereza ifoto muri mudasobwa ahabitse ya foto y’imboni y’ijisho ryawe.
Mu bihugu nka Leta zunze Ubumwe z’Abarabu, Singapore n’ahandi, camera zo ku mihanda cyangwa izo ku nyubako, zikorana n’imboni z’amaso y’abantu ku buryo umuntu ajya kwinjira ahantu runaka bamumenye wese, yaba afite ibyo akuriranyweho akaba adashobora kurenza amasegonda atarafatwa.
Mu bindi bimenyetso bizaba bigize e-Ndangamuntu harimo ibikumwe by’intoki zose z’amaboko yombi, ifoto yo mu maso, umwirondoro wa buri muntu harimo amazina ye yose hamwe n’ay’ababyeyi, itariki n’ahantu yavukiye, ubwenegihugu bwe bwose, irangamimerere n’ibindi byangombwa afite, ndetse n’aho atuye.
