{"id":3582,"date":"2026-03-27T08:58:29","date_gmt":"2026-03-27T08:58:29","guid":{"rendered":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/?p=3582"},"modified":"2026-03-27T08:58:30","modified_gmt":"2026-03-27T08:58:30","slug":"mituelle-nshya-umurwayi-wimpyiko-azishyurirwa-arenga-miliyoni-8frw","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/2026\/03\/27\/mituelle-nshya-umurwayi-wimpyiko-azishyurirwa-arenga-miliyoni-8frw\/","title":{"rendered":"Mituelle nshya: Umurwayi w\u2019impyiko azishyurirwa arenga miliyoni 8Frw"},"content":{"rendered":"\n<p>Guverinoma y\u2019u Rwanda ivuga ko kongera ikiguzi cy\u2019Ubwisungane mu kwivuza \u2018Mituelle de Sant\u00e9\u2019, bizagabanyiriza abaturage ikiguzi cyo kwivuza indwara zikomeye zirimo serivisi y\u2019impyiko yitwa diyalize, aho buri murwayi yishyura amafaranga agera kuri miliyoni 9 n\u2019ibihumbi 420 ku mwaka.<\/p>\n\n\n\n<p>Umunyamuryango wa Mituelle we azajya yishyura 10% by\u2019icyo kiguzi, ahwanye n\u2019ibihumbi 942 ku mwaka, nk\u2019uko Minisitiri w\u2019Intebe, Dr Justin Nsengiyumva yabisobanuriye Inteko ishinga Amategeko kuri uyu wa Kane.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"661\" src=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2026\/03\/PM-aganira-nInteko-1024x661.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3583\" srcset=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2026\/03\/PM-aganira-nInteko-1024x661.jpg 1024w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2026\/03\/PM-aganira-nInteko-300x194.jpg 300w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2026\/03\/PM-aganira-nInteko-768x496.jpg 768w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2026\/03\/PM-aganira-nInteko-1536x992.jpg 1536w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2026\/03\/PM-aganira-nInteko.jpg 2047w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Mu kiganiro Dr Justin Nsengiyumva yahaye Inteko, imitwe yombi, cyiswe \u201cIbikorwa bya Guverinoma birebana n\u2019umuturage ku isonga\u201d, yasobanuye impamvu umusanzu utangwa n\u2019abanyamuryango ba Mituelle uherutse kuzamurwa kuva ku 3,000Frw kugera ku bihumbi 20Frw kuri bamwe.<\/p>\n\n\n\n<p>Dr Nsengiyumva avuga ko byaatewe n\u2019uko uruhare rw\u2019abaturage ngo rwavuye kuri 67% muri 2011 ubwo gahunda ya Mituelle yatangiraga, ubu rukaba rwari rusigaye ari 32% gusa.<\/p>\n\n\n\n<p>Minisitiri w\u2019Intebe uvuga ko iyi mibare yerekana ko uburyo bwari busanzweho bwo gutanga umusanzu butari bugihagije, bitewe n\u2019uko ibiciro byo kwivuza byakomezaga kwiyongera ariko uruhare rw\u2019abaturage rwo rukaguma uko ruri, ku buryo iyi gahunda ngo itari igishoboye gukora mu buryo bukwiye.<\/p>\n\n\n\n<p>Dr Nsengiyumva yizeza ko kwiyongera k\u2019uyu musanzu kuzatuma Leta ibasha kuvura neza indwara zikomeye ku kiguzi gito gishoboka, aho ubusanzwe umurwayi w\u2019impyiko akenera serivisi ya diyalize inshuro eshatu buri cyumweru zihwanye na 156 ku mwaka, akaba yishyura hafi miliyoni 9 n\u2019ibihumbi 420.<\/p>\n\n\n\n<p>Ni mu gihe umunyamuryango wa Mituelle we ahabwa iyi serivisi akishyura 10% by\u2019icyo kiguzi, ahwanye n\u2019ibihumbi 942 &nbsp;ku mwaka, bigatuma azigama amafaranga arenga &nbsp;miliyoni 8 n\u2019ibihumbi 400.<\/p>\n\n\n\n<p>Gusa ku bantu barimo kwinubira ko batazabona amafaranga arenga ibihumbi 3 bitangaga buri mwaka, bitewe n\u2019imibereho mibi, Dr Nsengiyumva avuga ko ikibazo kizajya gisuzumwa, buri muntu akishyura ajyanye n\u2019ubushobozi bwe.<\/p>\n\n\n\n<p>Yagize ati \u201cInzego z\u2019ibanze zahawe amabwiriza y\u2019uko zikwiye gufasha abaturage, aho bigaragara ko hari amakosa bigakosorwa byihuse, ntabwo ari ukuvuga ngo biriya twakoze bikozwe mu mabuye ntibishora guhindurwa, hari uburyo bworoshye bw\u2019uko byahinduka kugira ngo umuntu atange umusanzu bitewe n\u2019ubushobozi bwe n\u2019ayo yinjiza, kandi abantu batavunishije abandi.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Indwara zitandura n\u2019ubuzima bwo mu mutwe<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Minisitiri w\u2019Intebe ashima ko indwara zandura zagabanutse ariko zikaba zirimo gusimburwa n\u2019izitandura, aho kuva muri 2019, umubare w\u2019abafite umuvuduko ukabije w\u2019amaraso wavuye ku bantu 58,194 ugera ku bantu 134,823 muri 2025.<\/p>\n\n\n\n<p>Abarwaye diyabete na bo bariyongereye bava kuri 11, 891 bagera ku 21,164 muri 2025, bitewe ahanini n\u2019iterambere bamwe bakoresha nabi.<\/p>\n\n\n\n<p>Abarwaye kanseri na bo bariyongereye, bava kuri 2,745 muri 2017 bagera ku 6,896 muri 2025, aho mu bagore, kanseri y\u2019ibere na kanseri y\u2019inkondo y\u2019umura ari zo ziganje, mu gihe mu bagabo, kanseri ya prostate n\u2019urwungano ngogozi ari zo nyinshi.<\/p>\n\n\n\n<p>Ubukana bw\u2019iyi ndwara bwatumye Leta ishyiraho gahunda yo gukingira amoko amwe yayo ndetse no kuyivura hakiri kare, hakoreshejwe ubwisungane mu kwivuza (Mituelle de Sante).<\/p>\n\n\n\n<p>Minisitiri w\u2019Intebe ku birebana n\u2019ubuzima bwo mu mutwe, avuga ko abafite ubwo burwayi biyongereye kuva ku 35,000 mu mwaka wa 2017 bagera ku 50,000 muri 2025, n\u2019ubwo hari abadepite n\u2019abasenateri, barimo Mureshyankwano Marie Rose, bavuga ko iyi mibare ishobora kuba ari mito bagereranyije n\u2019ibyo babona hanze aha.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Iterambere ry\u2019ubuzima mu binyacumi 3 bishize<\/strong><strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Minisitiri w\u2019Intebe avuga ko Leta yateje imbere urwego rw\u2019ubuzima mu bihe bitatu by\u2019ingenzi, aho kuva muri 1994 kugera muri 2003 habayeho gushyiraho abajyanama b\u2019ubuzima, gutangiza gahunda y\u2019ubwisungane mu kwivuza, hamwe no guhangana n\u2019indwara z\u2019ibyorezo nka SIDA, Cholera, Macinya, Mugiga, Malaria n\u2019igituntu.<\/p>\n\n\n\n<p>Mu gihe cya kabiri cyabayeho kuva muri 2004 kugera muri 2013, Guverinoma ngo yibanze ku kubaka ibigo nderabuzima hirya no hino mu gihugu, kongera ubushobozi bw\u2019ibitaro n\u2019amavuriro mu rwego rwo kwegereza ubuvuzi abantu bose, ndetse no kunoza imikorere y\u2019urwego rw\u2019ubuzima.<\/p>\n\n\n\n<p>Mu gihe cya gatatu kuva muri 2014 kugera ubu muri 2026, Guverinoma irimo guteza imbere ikoranabuhanga mu nzego zose zirimo n\u2019ubuvuzi &nbsp;bugezweho, ndetse no kongera umubare n\u2019ubushobozi bw\u2019abaganga b\u2019inzobere.<\/p>\n\n\n\n<p>Minisitiri w\u2019Intebe avuga ko u Rwanda rwateye imbere mu kwita ku buzima bw\u2019ababyeyi n\u2019abana, aho kuva muri 2017 kugera mu 2025, umubare w\u2019ababyeyi bapfa babyara wagabanutse kuva kuri 210 ku babyeyi 100,000 usigara ari ababyeyi 149\/100,000, mu gihe impfu z\u2019abana batarengeje imyaka itanu na zo zavuye kuri 50 ku bana 1,000(50\/1000) bavutse ari bazima, zigera kuri 36\/1000.<\/p>\n\n\n\n<p>Avuga ko u Rwanda ruri hejuru y\u2019impuzandengo y\u2019akarere ka Afurika yo munsi y\u2019Ubutayu bwa Sahara, aho umubare w\u2019ababyeyi bapfa babyara ungana na 448 ku babyeyi 100,000, mu gihe impfu z\u2019abana batarengeje imyaka itanu zigera kuri 68 ku bana 1,000 bavutse ari bazima.<\/p>\n\n\n\n<p>Iyi mibare ku ruhande rw\u2019u Rwanda ngo izakomeza kugabanuka kubera gukurikirana ababyeyi batwite hamwe n\u2019abana, hatangwa indyo ifite intungamubiri zihagije, ababyeyi babyaye bakaba bahabwa igihe gihagije cyo kwita ku bana kuko abakozi bo bahawe ikiruhuko cy\u2019amezi atatu kandi bagahembwa umushahara wose.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Guverinoma y\u2019u Rwanda ivuga ko kongera ikiguzi cy\u2019Ubwisungane mu kwivuza \u2018Mituelle de Sant\u00e9\u2019, bizagabanyiriza abaturage ikiguzi cyo kwivuza indwara zikomeye zirimo serivisi y\u2019impyiko yitwa diyalize, aho buri murwayi yishyura amafaranga&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3497,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,2,8,26],"tags":[173,172],"class_list":["post-3582","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ahabanza","category-amakuru","category-imibereho","category-ubuzima-iyobokamana","tag-dr-justin-nsengiyumva","tag-mituelle"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3582","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3582"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3582\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3584,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3582\/revisions\/3584"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3497"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3582"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3582"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3582"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}