{"id":3385,"date":"2026-01-28T16:53:59","date_gmt":"2026-01-28T16:53:59","guid":{"rendered":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/?p=3385"},"modified":"2026-01-28T16:54:00","modified_gmt":"2026-01-28T16:54:00","slug":"inzego-zuburezi-ziravugwamo-ruswa-ishingiye-ku-gitsina-no-kunyereza-ibiribwa-byabanyeshuri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/2026\/01\/28\/inzego-zuburezi-ziravugwamo-ruswa-ishingiye-ku-gitsina-no-kunyereza-ibiribwa-byabanyeshuri\/","title":{"rendered":"Inzego z&#8217;Uburezi ziravugwamo ruswa ishingiye ku gitsina no kunyereza ibiribwa by&#8217;abanyeshuri"},"content":{"rendered":"\n<p>Umuryango mpuzamahanga urwanya ruswa n&#8217;akarengane, Transparency International uvuga ko mu bihugu 5 byo muri Afurika, harimo n&#8217;u Rwanda, wakoreyemo igenzura rya ruswa mu nzego z&#8217;uburezi, ugasanga ruswa iri ku kigero cyo hejuru harimo n&#8217;ishingiye ku gitsina.<\/p>\n\n\n\n<p>Icyegeranyo cyiswe Corruption Risk Assessment(CRA) cyakozwe na Transparency International muri 2024\/2025, kivuga ko hari abanyeshuri baryamana n&#8217;abarimu cyangwa abayobozi b&#8217;ibigo bakoreramo imenyerezamwuga (stage) kugira ngo babahe amanota, abarezi na bo bakaryamana n&#8217;abayobozi b&#8217;ibigo by&#8217;amashuri cyangwa ab&#8217;inzego z&#8217;ibanze bagira ngo bahabwe akazi.<\/p>\n\n\n\n<p>Transparency International ikaba isaba inzego za Leta muri ibyo bihugu bya Repubulika iharanira Demokarasi ya Congo(DRC), u Rwanda, Madagascar, Ghana na Zimbabwe, gufata ingamba zo kurwanya ruswa, hakaba hashyirwaho uburyo bwizewe bwo gutanga amakuru.<\/p>\n\n\n\n<p>Hari ibyago bingana na 4.3 kuri 5 by&#8217;uko abanyeshuri b&#8217;abakobwa n&#8217;abagore biga mu mashuri makuru n&#8217;ay&#8217;imyuga baba basabwa ruswa ishingiye ku gitsina iyo bahuye n&#8217;abayobozi b&#8217;ibigo bibafasha kwimenyereza umwuga, nk&#8217;uko bisobanurwa n&#8217;abantu babajijwe mu mushinga wa Transparency witwa the Inclusive Service Delivery in Africa(ISDA).<\/p>\n\n\n\n<p>Transparency International ikavuga kandi ko hari ikimenyane, icyenewabo no gutanga amanota y&#8217;ubuntu bishingiye kuri ruswa, aho ababajijwe bavuga ko ibi bishoboka ku rugero rwa 4.2\/5 mu mashuri abanza n&#8217;ay&#8217;isumbuye kugira ngo abayobozi b&#8217;ibigo hamwe n&#8217;ab&#8217;inzego z&#8217;ibanze bemere abarimu n&#8217;abakozi bashya muri ibyo bigo.<\/p>\n\n\n\n<p>Uyu muryango urwanya ruswa n&#8217;akarengane kandi ukavuga ko hari abakozi b&#8217;Ikigo cy&#8217;Igihugu gishinzwe Ibizanimi n&#8217;Ubugenzuzi bw&#8217;Amashuri, NESA batanga amashuri yifuzwa n&#8217;abanyeshuri nyuma y&#8217;uko ababyeyi babo batanze ruswa kuri abo bakozi, bikaba bivugwa ko bishoboka ku rugero rwa 4.1 kuri 5.<\/p>\n\n\n\n<p>Abanyeshuri bajya kwimenyereza umwuga mu bigo bikora imirimo ihuye n&#8217;ibyo biga, baravugwaho gutanga ruswa, harimo n&#8217;ishingiye ku gitsina, ku bagenzuzi babo kugira ngo bahabwe amanota bifuza yo kujya kwereka ishuri bigamo ko bakoze neza imenyerezamwuga(internship).<\/p>\n\n\n\n<p>Ababajijwe kandi bavuga ko abarimu n&#8217;abakozi b&#8217;abagore bahura n&#8217;ibyago byo koherezwa kure y&#8217;akazi kabo bitewe n&#8217;uko batatanze ruswa y&#8217;imibonano mpuzabitsina ku bayobozi b&#8217;ibigo by&#8217;amashuri cyangwa ku nzego z&#8217;ibanze zifite uruhare mu gutanga transferi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"780\" height=\"426\" src=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2026\/01\/Boss-and-employee.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3387\" srcset=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2026\/01\/Boss-and-employee.jpg 780w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2026\/01\/Boss-and-employee-300x164.jpg 300w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2026\/01\/Boss-and-employee-768x419.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 780px) 100vw, 780px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Dieudonn\u00e9 Manirakiza ukorera Umuryango Transparency International, Ishami ry&#8217;u Rwanda, avuga ko intambwe u Rwanda rumaze kurusha ibindi bihugu ari uko Itegeko rirwanya ruswa ryemera ko ruswa ishingiye ku gitsina ari ubwoko bwa ruswa bwihariye.<\/p>\n\n\n\n<p>Manirakiza agira ati &#8220;Icyo dusaba ni uko hashyirwaho politiki zinoze zigamije gutuma habaho kurwanya buno bwoko bwa ruswa ishingiye ku gitsina, ariko noneho hagashyirwaho n&#8217;uburyo bwizewe bwo gutanga amakuru.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Icyegeranyo CRA cya Transparency gikomeza kigaragaza ko hari abarimu n&#8217;abategura ibizamini basaba ruswa y&#8217;amafaranga n&#8217;ibindi, kugira ngo bakopeze abanyeshuri cyangwa baze gutanga amanota menshi ku banyeshuri batangiwe iyo ruswa, nk&#8217;uko ababajijwe na Transparency bavuga ko ibi bishoboka ku rugero rwa 4.7\/5.<\/p>\n\n\n\n<p>Abagemura ibiribwa ku mashuri na bo bararegwa guha ruswa abayobozi b&#8217;ibigo kugira ngo bemere ibyo kurya bike bitujuje ingano y&#8217;ibyo bemereye Leta, cyangwa ibitujuje ubuziranenge, ku giciro gihanitse kiba kigomba kuzishyurwa na Leta.<\/p>\n\n\n\n<p>Ibyo biribwa byagenewe abanyeshuri kandi ngo hari ibinyerezwa bikajya guhabwa abo bitagenewe hanze y&#8217;amashuri, bigateza abanyeshuri gufata amafunguro adahagije, nk&#8217;uko ababajijwe 4\/5 bavuga ko ibi bishobora kuba bikorwa.<\/p>\n\n\n\n<p>Umuryango Transparency International ukaba kandi ko hari ibigo byigisha abafite ubumuga na byo bisaba ruswa ababyeyi b&#8217;abo bana, kugira ngo byemere kibigisha.<\/p>\n\n\n\n<p>Uyu muryango ukaba uvuga ko Intego z&#8217;Iterambere rirambye zaba zitarimo kugendera ku nsanganyamatsiko ivuga ko &#8216;nta muntu n&#8217;umwe ugomba gusigara inyuma&#8217;, mu gihe abagore n&#8217;abakobwa, abafite ubumuga n&#8217;ibindi byiciro by&#8217;abaturage bitari ku rwego rumwe n&#8217;abandi, byaba bikomeje guhezwa cyangwa gukorerwa ihohoterwa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Umuryango mpuzamahanga urwanya ruswa n&#8217;akarengane, Transparency International uvuga ko mu bihugu 5 byo muri Afurika, harimo n&#8217;u Rwanda, wakoreyemo igenzura rya ruswa mu nzego z&#8217;uburezi, ugasanga ruswa iri ku kigero&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3386,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,2,24],"tags":[],"class_list":["post-3385","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ahabanza","category-amakuru","category-uburezi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3385","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3385"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3385\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3388,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3385\/revisions\/3388"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3386"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3385"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3385"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3385"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}