{"id":2846,"date":"2025-10-05T12:54:43","date_gmt":"2025-10-05T12:54:43","guid":{"rendered":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/?p=2846"},"modified":"2025-10-05T13:27:28","modified_gmt":"2025-10-05T13:27:28","slug":"ishuri-ryincuke-nabafite-autism-ryi-runda-rizakoresha-ikoranabuhanga-ryu-buyapani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/2025\/10\/05\/ishuri-ryincuke-nabafite-autism-ryi-runda-rizakoresha-ikoranabuhanga-ryu-buyapani\/","title":{"rendered":"Ishuri ry\u2019incuke n\u2019abafite \u2018autism\u2019 ry\u2019i Runda rizakoresha ikoranabuhanga ry\u2019u Buyapani"},"content":{"rendered":"\n<p>Ikigo cy\u2019u Buyapani gishinzwe Iterambere mpuzamahanga(JICA), kirizeza ubufasha bwo guteza imbere uburezi budaheza (cyane cyane abafite ubumuga bwo mu mutwe bwitwa \u2018autism\u2019), gihereye ku ishuri ryitwa Acad\u00e9mie Pierre G\u00e9n\u00e9reuse (APIGENE) riri i Gihara mu Murenge wa Runda w\u2019Akarere ka Kamonyi.<\/p>\n\n\n\n<p>Mu rwego rwo kwizihiza imyaka 20 y\u2019ubufatanye hagati ya JICA n\u2019u Rwanda mu bijyanye no guteza imbere uburezi budaheza, abakozi ba JICA basuye APIGENE babizeza ko bashobora gufasha iryo shuri kwigisha abafite ubumuga bwa autism hakoreshejwe ikoranabuhanga ryo mu Buyapani.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"726\" src=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251005-WA0009-1024x726.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2848\" srcset=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251005-WA0009-1024x726.jpg 1024w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251005-WA0009-300x213.jpg 300w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251005-WA0009-768x544.jpg 768w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251005-WA0009.jpg 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Kaminuza y\u2019i Tokyo mu Buyapani ivuga ko mu mashuri yigisha abafite autism muri icyo gihugu hakoreshwa za \u2018robots\u2019 zifasha abafite ubumuga kuganira n\u2019abandi bantu, kandi uruhande ruganira n\u2019urundi buri wese akamenya amarangamutima ya mugenzi we mu buryo budahutazanya.<\/p>\n\n\n\n<p>Ikoranabuhanga ryaho kandi ngo rikoresha ubwenge buhangano (AI), rikagira za \u2018applications\u2019 zigisha abana bafite ubumuga bwa autism, bakamenya indimi, imyitwarire no kwigenzura, hakabaho no kugenzura ibimenyetso by\u2019umubiri kugira ngo abarimu bamenye uko umwana amerewe hamwe n\u2019uko bamufasha.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"682\" src=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251005-WA0007-1024x682.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2849\" srcset=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251005-WA0007-1024x682.jpg 1024w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251005-WA0007-300x200.jpg 300w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251005-WA0007-768x512.jpg 768w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251005-WA0007.jpg 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Abakozi ba JICA hamwe n&#8217;uwashinze APIGENE, Mudahinyuka Sylvain hagati<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Umushinga wa JICA ukorera mu Ishuri rikuru ry\u2019u Rwanda ryigisha Ubumenyingiro(RP), ukaba uteza imbere ireme ry\u2019uburezi buganisha ku mpinduka z\u2019imibereho, uvuga ko urimo kwiga uburyo watanga ubushobozi ku barimu bo mu mashuri arimo abafite ubumuga, harimo n\u2019ubwo mu mutwe(austism).<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0029-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2850\" srcset=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0029-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0029-300x225.jpg 300w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0029-768x576.jpg 768w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0029.jpg 1040w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Abana b&#8217;incuke bo muri APIGENE<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Umuhuzabikorwa w\u2019uwo mushinga, Miki Yanagisawa, agira ati \u201cMu rwego rw\u2019uburezi, dufite iki kibazo cy\u2019ubumuga cyane cyane ubwo mu mutwe, ni hamwe mu ho twakwibanda mu gukoresha ikoranabuhanga ry\u2019u Buyapani, by\u2019umwihariko ibigo by\u2019abigenga muri icyo gihugu bikaba bishobora gukorana n\u2019amashuri, akaba ari byo turimo gutekerezaho ngo tumenye ikoranabuhanga n\u2019ubunararibonye byashobora gukoreshwa mu Rwanda.\u201d<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"682\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251005-WA0008-682x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2851\" srcset=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251005-WA0008-682x1024.jpg 682w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251005-WA0008-200x300.jpg 200w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251005-WA0008-768x1152.jpg 768w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251005-WA0008.jpg 853w\" sizes=\"auto, (max-width: 682px) 100vw, 682px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Umwarimu w\u2019abana bafite ubumuga muri APIGENE, Niyirora Diane, avuga ko batangira biga kwiyitaho mu buzima busanzwe nko kwiyoza no kwigaburira, ariko bakagera ubwo batangira kwiga kuvuga no kwandika, nyuma yaho bakazatangirana n\u2019abandi badafite ubumuga kwiga kogosha, gusuka, gusokoza imisatsi ndetse n\u2019umuziki kuko ngo hari ibikoresho byo gucuranga.<\/p>\n\n\n\n<p>Abana bafite ubumuga birirwa kuri iryo ishuri kuva saa mbiri za mu gitondo kugera saa kumi n\u2019imwe z\u2019umugoroba buri munsi, mu rwego rwo korohereza ababyeyi babo kujya mu mirimo, bakishyura ibihumbi 60Frw ku gihembwe nk\u2019amafaranga y\u2019ishuri, hamwe n\u2019ibihumbi 81Frw yagenewe ifunguro.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0015-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2852\" srcset=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0015-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0015-300x225.jpg 300w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0015-768x576.jpg 768w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0015.jpg 1040w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Umuturage washinze ishuri rya APIGENE, Sylvain Mudahinyuka, avuga ko yigomwe umushahara we kugira ngo ashinge muri ako gace ishuri ryigisha abana b\u2019incuke n\u2019abafite ubumuga, mu rwego rwo kunganira Leta mu burezi budaheza no korohereza abana bato kwiga neza kandi hafi y\u2019iwabo, aho bazajya bafungura indyo yuzuye igizwe n\u2019imboga n\u2019imbuto bihingira.<\/p>\n\n\n\n<p>Mudahinyuka agira ati \u201cAbabyeyi n\u2019Abanyarwanda muri rusange, icyo nabasaba ni ugukomeza ya ntero yo kwita ku mwana wese nk\u2019uwawe, abana bafite ubumuga na bo bashobora guhabwa uburezi n\u2019uburere kandi bakaba ingirakamaro ku muryango nyarwanda.\u201d<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0037-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2853\" srcset=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0037-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0037-300x225.jpg 300w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0037-768x576.jpg 768w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0037.jpg 1040w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Raporo y&#8217;ishami ry&#8217;umuryango w&#8217;Abibumbye ryita ku Iterambere(UNDP) yo muri 2024 ivuga ko mu Rwanda hari abana bafite ubumuga bwa autism bagera ku 19,898, rukaza ku mwanya wa 69 ku rwego rw&#8217;isi mu kugira abana benshi bafite icyo kibazo, nyamara hari ibigo 11 bizwi bishobora kubakira no kubigisha.<\/p>\n\n\n\n<p>Mu kwezi kwa Gashyantare k&#8217;uyu mwaka wa 2025 Umuyobozi Mukuru w&#8217;Urwego rushinzwe Uburezi mu Rwanda(REB), Nelson Mbarushimana, yatangarije Ikinyamakuru the New Times ko Leta y&#8217;u Rwanda iteganya, mu myaka itanu iri imbere, kubaka ibigo 5 by&#8217;amashuri byakira abana bose barimo n&#8217;abafite ikibazo cya autism.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0005-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2854\" srcset=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0005-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0005-300x225.jpg 300w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0005-768x576.jpg 768w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0005.jpg 1040w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"682\" src=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251005-WA0006-1024x682.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2855\" srcset=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251005-WA0006-1024x682.jpg 1024w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251005-WA0006-300x200.jpg 300w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251005-WA0006-768x512.jpg 768w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251005-WA0006.jpg 1280w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0014-1024x768.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2856\" srcset=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0014-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0014-300x225.jpg 300w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0014-768x576.jpg 768w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2025\/10\/IMG-20251002-WA0014.jpg 1040w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ikigo cy\u2019u Buyapani gishinzwe Iterambere mpuzamahanga(JICA), kirizeza ubufasha bwo guteza imbere uburezi budaheza (cyane cyane abafite ubumuga bwo mu mutwe bwitwa \u2018autism\u2019), gihereye ku ishuri ryitwa Acad\u00e9mie Pierre G\u00e9n\u00e9reuse (APIGENE)&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2860,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,2,8,24],"tags":[],"class_list":["post-2846","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ahabanza","category-amakuru","category-imibereho","category-uburezi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2846","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2846"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2846\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2857,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2846\/revisions\/2857"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2860"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2846"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2846"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2846"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}