{"id":1934,"date":"2024-10-14T17:12:41","date_gmt":"2024-10-14T17:12:41","guid":{"rendered":"https:\/\/alarmnews.rw\/?p=1934"},"modified":"2024-10-14T17:12:41","modified_gmt":"2024-10-14T17:12:41","slug":"ikigendajuru-kigiye-guhiga-ubundi-buzima-kuri-europa-ukwezi-kwa-jupiter-kigiye-guhaguruka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/2024\/10\/14\/ikigendajuru-kigiye-guhiga-ubundi-buzima-kuri-europa-ukwezi-kwa-jupiter-kigiye-guhaguruka\/","title":{"rendered":"Ku kwezi kwa Jupiter haroherezwa icyogajuru"},"content":{"rendered":"<p><em>Iki kigendajuru kimaze igihe cyubakirwa muri Jet Propulsion Laboratory ya NASA iri muri leta ya California<\/em><\/p>\n<p>Amakuru dukesha BBC avuga y&#8217;uko mu masaha ari imbere, ikigendajuru kinini kidasanzwe kirahaguruka i Florida muri Amerika, kigiye gushaka ibimenyetso by\u2019ubuzima bwaba buri ahandi.<\/p>\n<p>Aho cyerekeje ni kuri Europa, ukwezi kw\u2019amayobera kugaragiye umubumbe wa kure yacu wa Jupiter.<\/p>\n<p>Munsi y\u2019ubuso bwakwo bw\u2019urubura hashobora kuba hari inyanja ngari ifite amazi akubye kabiri ubwinshi amazi yose y\u2019isi.<\/p>\n<p>Ikigendajuru Europa Clipper kizakurikira ikindi cyagiye mu butumwa kuri Europa cyahagurutse umwaka ushize, kikinyureho, kinahagere mbere.<\/p>\n<p>Iki kigendajuru kizagera kuri uko kwezi mu mwaka w&#8217;2030, ariko ibyo kizabona bishobora guhindura byinshi mu byo tuzi kuri syst\u00e8me solaire\/solar system.<\/p>\n<p><strong>Ukwezi kumurika inshuro eshanu kuruta ukwacu\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Nyuma y\u2019imyaka irimo gukorwa, Europa Clipper yabujijwe guhaguruka ku munota wa nyuma kubera imiyaga n\u2019imvura ikomeye byiswe Milton byibasiye leta ya Florida mu cyumweru gishize.<\/p>\n<p>Iki kigendajuru bahise bakinjiza ahantu hatekanye mbere y\u2019iyi miyaga n\u2019imvura, ariko ubu abahanga b\u2019aho gihagurukira kuri Cape Canaveral bemeje ko gihaguruka uyu munsi tariki 14 Ukwakira saa 12:06 ku isaha yaho, biraba ari saa 18:06 i Mamfu mu Burundi no ku Muhero wa Katarara mu Rwanda.<\/p>\n<p>Professor Mark Fox-Powell, inzobere mu binyabuzima bito cyane ku mibumbe wo kuri Open University mu Bwongereza ati: \u201cNituvumbura ubuzima kure cyane y\u2019izuba kuriya, bizaba bisobanuye inkomoko itandukanye y\u2019ubuzima ku Isi.<\/p>\n<p>\u201cByaba ari ibintu bikomeye, kuko ibyo biramutse bibayeho kabiri muri \u2018solar system\u2019, byaba bisobanuye ko ubuzima buriho n\u2019ahandi\u201d.<\/p>\n<p>Ku ntera ya kilometero miliyari 6.2, Europa irutaho ukwezi kwacu, ariko aho niho gusa kwabyo kurangirira.<\/p>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p dir=\"ltr\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-1936\" src=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2024\/10\/6c033520-8a24-11ef-81f8-1f28bcc5be15.jpg.webp\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"449\" srcset=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2024\/10\/6c033520-8a24-11ef-81f8-1f28bcc5be15.jpg.webp 800w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2024\/10\/6c033520-8a24-11ef-81f8-1f28bcc5be15.jpg-300x168.webp 300w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2024\/10\/6c033520-8a24-11ef-81f8-1f28bcc5be15.jpg-768x431.webp 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><em>Ubuso budasanzwe bwa Europa &#8211; yafotowe n&#8217;ikigendajuru Galileo mu myaka ya 1990<\/em><\/p>\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\">Iyo Europa iza kuba iri mu kirere cyacu, yari kuba imurika inshuro eshanu kurusha ukwezi kwacu kuko urubura rwakwo rwagarura urumuri rwinshi rw\u2019izuba.<\/p>\n<\/div>\n<p>Urubura ruri ku buso bw\u2019uku kwezi bufite ubunini bwa 25km kandi munsi yarwo hashobora kuba hari inyanja nini cyane. Hashobora kandi kuba hari ibinyabutabire bihagije ngo habeho ubuzima.<\/p>\n<p>Mu myaka ya 1970 ni bwo abahanga muri siyanse babonye ko Europa ishobora kubaho ubuzima, icyo gihe barebeshaga indebakure (telescope) iri muri leta ya Arizona babona amazi y&#8217;urubura.<\/p>\n<p>Ibigendajuru Voyager 1 na 2 byafashe amafoto ya mbere yegereye Europa, maze mu 1995 ikigendajuru Galileo cya Nasa gica hafi ya Europa gifata amafoto ayegereye kurushaho.<\/p>\n<p>Ayo yerekanye ubuso buriho imirongo y\u2019ikigina kijya kuba umutuku, ibisate bishobora kuba birimo umunyu, n\u2019ibice birimo \u2018sulfur\u2019 ahashobora kwakira ubuzima.<\/p>\n<p>Indebakure ya James Webb nyuma yaje gufata amashusho yerekana ibisa n\u2019ibishashi bishinze by\u2019amazi kugera kuri 160km uvuye ku buso bw\u2019uku kwezi.<\/p>\n<p>Ariko nta butumwa buragera hafi hashoboka ya Europa ku buryo bubasha kuyibona no kuyiga neza.<\/p>\n<p><strong>Kuguruka mu mishinge miremire y\u2019amazi<\/strong><\/p>\n<p>Ubu abahanga muri Nasa bizeye ko ibikoresho biri kuri Europa Clipper biziga imiterere y\u2019uku kwezi kwose, kuguruka mu mishinge y\u2019amazi no gufata bimwe mu bice bikugize byakoreshwa mu kukwiga kurushaho.<\/p>\n<p>Profofessor Britney Schmidt, inzobere muri siyanse y\u2019isi n\u2019isanzure muri Cornell University muri Amerika, yafashije gukora imboni (laser) izabasha kureba icishije no mu rubura.<\/p>\n<p>Yagize ati: \u201cMfite amatsiko kurusha bose yo kumva iriya mishinge y\u2019amazi ya Europa. Amazi ari he? Urubura rwa Europa ruteye nk\u2019urwo ku bice bimwe byo munsi y\u2019ubutaka bw\u2019isi, hamwe n\u2019imiterere y\u2019ibisate bigize isi \u2013 tuzareba muri ibyo bice tubyigeho\u201d.<\/p>\n<p>Igikoresho yakoze, bise Reason, cyageragerejwe mu nyanja y\u2019urubura ya Antarctica ku mpera y\u2019epfo y\u2019Isi.<\/p>\n<p>Ariko bitandukanye n\u2019Isi, ibikoresho byose biri kuri Europa Clipper bizahura n\u2019igipimo kinini cyane cyimirasire (radiation), ibyo professor Britney Schmidt abona ko \u201cbiteye impungenge ikomeye\u201d.<\/p>\n<p>Iki kigendajuru kizanyura iruhande rwa Europa inshuro zigera kuri 50, buri nshuro, kizajya gikubitana na \u2018radiation\u2019 igera kuri miliyoni imwe ya X-rays.<\/p>\n<p>Prof Schmidt avuga ko iki kigendajuru cyubatswe ku buryo bugifasha kwirinda mu buryo bushoboka iyo mirasire.<\/p>\n<p>Iki kigendajuru ni cyo kinini kurusha ibindi byose cyubatswe kigiye gusura umubumbe kandi gifite urugendo rurerure imbere yacyo.<\/p>\n<p>Kizagenda kilometero miliyoni zirenga 268, kizazenguruke (orbit) Isi na Mars kugira ngo gifate umuvuduko wo kwijugunya kure kuri \u2018orbit\u2019 ya Jupiter mu buryo abahanga bita \u2018sling-shot effect\u2019.<\/p>\n<p>Ntabwo gishobora gutwara ibitoro bihagije byakijyana urwo rugendo rwose, bityo kizakoresha uburyo bwagereranya no \u2018guhekwa\u2019 k\u2019uburyo Isi na Mars byikaraga.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-1935\" src=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2024\/10\/71504110-8a26-11ef-b6b0-c9af5f7f16e4.jpg.webp\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"601\" srcset=\"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2024\/10\/71504110-8a26-11ef-b6b0-c9af5f7f16e4.jpg.webp 800w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2024\/10\/71504110-8a26-11ef-b6b0-c9af5f7f16e4.jpg-300x225.webp 300w, https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2024\/10\/71504110-8a26-11ef-b6b0-c9af5f7f16e4.jpg-768x577.webp 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/p>\n<p>Iki kigendajuru kizaca ku kitwa JUICE, ikindi kigendajuru cy\u2019ikigo European Space Agency nacyo kizasura Europa mu nzira kirimo cyerekeza ku kundi kwezi kwa Jupiter kwitwa Ganeymede.<\/p>\n<p>Mu 2030 ubwo Clipper izaba yegereye Europa izongera yatse moteri zayo kugira ngo ibashe kugera kuri \u2018orbit\u2019 nyayo izakoreraho akazi kayo.<\/p>\n<p>Inzobere mu by\u2019isanzure zirizigama iyo zivuga ku mahirwe yo kuvumbura ubuzima \u2013 ko batiteze ko bazavumburayo ibiremwa bimeze nk\u2019abantu cyangwa inyamaswa.<\/p>\n<p>Professor Michelle Dougherty wigisha ubugenge bw\u2019isanzure muri Imperial College i London ati: \u201cTurashakisha gusa ahashobora guturwa kandi uba ukeneye ibintu bine \u2013 amazi asukika, ahava ubushyuhe, n\u2019ikintu cyajyamo ubuzima. Hanyuma ibyo bitatu biba bikeneye kuguma hamwe igihe gihagije kugira ngo hagire ikintu kibaho&#8221;.<\/p>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\">Kandi bizeye ko nibabasha kumva neza urubura ruhari, bazamenya aho bagusha ikigendajuru kuri uku kwezi mu butumwa bw\u2019ahazaza.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"bbc-19j92fr ebmt73l0\" dir=\"ltr\">\n<p class=\"bbc-1y32vyc e17g058b0\" dir=\"ltr\">Professor Fox-Powell ati: \u201cNta nyungu iri kugerwaho. Ibi ni ugushakisha n\u2019imaramatsiko, no gusunika imbibi z\u2019ibyo tuzi ku mwanya wacu mu isanzure\u201d.<\/p>\n<p dir=\"ltr\"><em><strong>Julien B.<\/strong><\/em><\/p>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Iki kigendajuru kimaze igihe cyubakirwa muri Jet Propulsion Laboratory ya NASA iri muri leta ya California Amakuru dukesha BBC avuga y&#8217;uko mu masaha ari imbere, ikigendajuru kinini kidasanzwe kirahaguruka i&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1944,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,15],"tags":[],"class_list":["post-1934","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-amakuru","category-ibidukikije"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1934","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1934"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1934\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1944"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1934"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1934"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kigaliinfo.com\/kinya\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1934"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}